Подготовка за CBAM верификација
Што е CBAM верификација и зошто е важна?
Од 2026 година пријавените вградени емисии на производите што се увезуваат на пазарот на Европската унија подлежат на постапка за независна CBAM верификација. Нејзината цел е верификаторот, со разумно уверување (reasonable assurance), да потврди дека пријавените специфични вградени емисии на стоката произведена во инсталацијата на операторот (производителот), кои ЕУ увозникот ги пријавува во CBAM декларацијата за 2026 година, се утврдени во согласност со CBAM прописите и да издаде соодветно верификациско мислење.
CBAM верификацијата на вградените емисии на операторот на инсталацијата ја спроведува независен акредитиран верификатор, односно правно лице акредитирано од националното акредитациско тело на земја членка на Европската унија. Предмет на верификација се специфичните вградени емисии на производите пријавени за известувачкиот период 2026 година. Првите верифицирани податоци се користат за годишната CBAM декларација што овластениот CBAM декларант ја поднесува до 30 септември 2027 година.
Пат до CBAM верификација — клучни фази
Годишен циклус на операторот на инсталацијата за известувачката 2026. година.
Воспоставување и тестирање на CBAM MRV системот
- Изработка на Мониторинг План
- Воспоставување процеси за собирање податоци
- Тестирање на пресметките и внатрешните контроли
- Обезбедување следливост и квалитет на податоците
Годишна пресметка на емисии за 2026. и изработка на OER
- Собирање и консолидација на податоците за 2026.
- Пресметка на вградените емисии според важечката методологија
- Изработка на OER во согласност со барањата на CBAM
Верификација на вградените емисии и OER
- Независна верификација од акредитиран верификатор
- Проверка на податоците, методите и системот (OER и MRV)
- Издавање извештај за верификација
O3CI / CBAM Registry и доставување податоци до купувачите
- Внес и споделување верификувани податоци преку O3CI / CBAM Registry
- Доставување верификувани податоци до ЕУ купувачите и авторизираните CBAM декларанти
CBAM прописите и правилата за верификација бараат верификаторот да собере доволно соодветни докази за да, со разумно уверување, заклучи дека пријавените вградени емисии не содржат материјално значајни грешки и дека се утврдени во согласност со CBAM методологијата.
За таа цел верификаторот не ја проверува само пресметката на вградените емисии, туку и Мониторинг Планот, правилата за алокација, мониторингот на активностите, управувањето со податоците, следливоста на податоците, примената на емисионите фактори, контролата на квалитетот на податоците, процената на ризикот од материјална грешка, како и друга документација и докази што претставуваат основа за пресметка на вградените емисии.
Доколку вистинските вградени емисии на производителот не бидат верифицирани или не бидат прифатени во постапката за верификација, ЕУ увозникот нема да може да ги користи во CBAM декларацијата. Во тој случај пресметката на обврската по основ на CBAM ќе се врши во согласност со правилата за примена на расположливите односно подразбираните (default) вредности, што може да доведе до поголем број CBAM сертификати и повисоки трошоци за нивно стекнување. Во деловната практика се очекува таквите дополнителни трошоци да бидат вградени во комерцијалните услови на работење меѓу ЕУ увозникот и производителот, односно производителот да ги сноси економските последици од неможноста да ги докаже своите вистински вградени емисии.
Како да се подготвите за постапката за CBAM верификација?
Подготовката за CBAM верификација подразбира воспоставување верификабилен систем за мониторинг на активности, управување со податоци и пресметка на вградените емисии. Во практика се состои од следните чекори:
-
CBAM GAP анализа
анализа на постојниот систем на податоци, идентификација на недостатоците во однос на CBAM верификациските барања и изработка на план за унапредување
-
Креирање Мониторинг План
дефинирање на методологијата на мониторинг, изворите на податоци, одговорностите и контролите, како основа за воспоставување на CBAM системот
-
Моделирање на CBAM системот
дефинирање на границите на системот, правилата за алокација, мониторингот на активностите и методологијата за пресметка на вградените емисии
-
Имплементација на системот за мониторинг
воспоставување мониторинг на активностите, управување со податоците и документацијата во согласност со Мониторинг Планот
-
Воспоставување следливост и audit trail
обезбедување докажлива следливост на податоците, прекурсорите, емисионите фактори и пресметката на вградените емисии
-
Контрола на квалитетот на податоците
идентификација на неусогласености, процена на ризикот од материјална грешка и дефинирање мерки за унапредување на системот
-
Тестна пресметка и CBAM известување
пресметка на специфичните вградени емисии, подготовка на тестни CBAM извештаи и документација за постапката за верификација
Како IntCO2 ја поддржува подготовката за CBAM верификација?
IntCO2 е CBAM софтвер проектиран како верификабилен CBAM Data Management System кој ги поддржува сите клучни активности неопходни за успешна подготовка и спроведување на CBAM верификација – од анализа на постојниот систем и креирање на Мониторинг Планот до автоматизирана пресметка на вградените емисии, CBAM известување и поддршка на верификаторот во текот на постапката за верификација.
| Активност | IntCO2 поддршка |
|---|---|
| CBAM GAP анализа | Идентификација на недостатоците на постојниот систем на податоци и документација во однос на CBAM верификациските барања. |
| Креирање Мониторинг План | Стручна поддршка во изработката на Мониторинг Планот во согласност со CBAM прописите и принципите на верификација. |
| Моделирање на CBAM системот | Дигитално моделирање на границите на системот, алокациите, мониторингот на активностите, синџирот на снабдување и методологијата на пресметка. |
| Имплементација на системот за мониторинг | Автоматизирано собирање, валидација и управување со податоците и документацијата. |
| Следливост и audit trail | Докажлива следливост на податоците, прекурсорите, емисионите фактори и пресметката од набавка до CBAM извештај. |
| Контрола на квалитетот на податоците | Автоматизирани контроли на квалитетот на податоците, идентификација на неусогласености и процена на ризикот од материјална грешка. |
| CBAM известување | Автоматизирана пресметка на специфичните вградени емисии и изработка на OER и O3CI извештаи. |
| CBAM верификација | Верификациски Data Room кој на верификаторот му овозможува контролиран преглед на комплетниот CBAM систем, вклучувајќи го Мониторинг Планот, податоците, пресметките, извештаите, audit trail и придружните докази потребни за спроведување независна CBAM верификација. |
Подгответе се за CBAM верификација
Закажете работен состанок со нашите стручњаци. Врз основа на вашите производи, производствени процеси, постојни информациски системи и регулаторни барања заедно ќе го дефинираме оптималниот модел за воспоставување верификабилен CBAM систем. Ја претставуваме методологијата на имплементација, функционалностите на IntCO2 платформата и предлагаме решение прилагодено на вашата организација.